{"schema":"qazpolit.research-bundle.v1","exported_at":"2026-08-18T07:05:31.653041+00:00","canonical_url":"https://qazpolit.com/kz/smi/paper-lab-kazakhstan","identity":{"slug":"paper-lab-kazakhstan","title":"PaperLab","entity_type":"person","entity_type_label":"Тұлға","category_slug":"smi","category_name":"Сыртқы қаржыландырумен БАҚ","display_summary":"","updated_at":"2026-03-14T20:31:27.391179"},"aliases":[{"alias":"rupaper-lab-kazakhstan","lang":null,"alias_type":"legacy_slug","is_primary":false}],"identifiers":[{"scheme":"qazpolit","value":"paper-lab-kazakhstan","is_primary":true}],"sections":[{"heading":"Жалпы мәлімет","content":"PaperLab – «мәселені жай диагностикалаумен ғана шектелмей, оны шешуге бағдарланған» саяси-қолданбалы зерттеулер жүргізу үшін құрылған зерттеу орталығы. Сондай-ақ PaperLab-тың «күш-жігері» сараптамалық талқылаулар мен жас зерттеушілердің әлеуетін арттыруға арналған тренингтер өткізу арқылы зерттеу ортасын дамытуға бағытталған.\n\nPaperLab қоғамдық қор ұйымдық-құқықтық нысанында жұмыс істейді. 2017 жылы тамызда тіркелген. 2018 жылдан бастап ҚФ 21 358 785,83 теңге салық төледі; ең жоғары аударым – 9,8 млн теңге – 2022 жылы тіркелді.\n\nҚор мемлекеттік сатып алуларға үш рет қатысты, алайда бірде-бір тендерде жеңіске жетпеді.\n\nҚордың жетекшісі ретінде 1984 жылғы 28 сәуірде туған Бейсембаев Серік Несіпқұлович тіркелген. Ол Тоқмәди Маликамен (Амангелдіқызы) бірге ҮЕҰ-ның құрылтайшысы да болып табылады.\n\n«Аналитикалық жұмыста біз академиялық білімді қолданбалы аналитика дағдыларымен ұштастыратын пәнаралық тәсілді қолданамыз. Бұдан басқа, біздің күш-жігеріміз талқылау алаңдары арқылы зерттеу және аналитикалық ортаны жетілдіруге, сондай-ақ қазақстандық зерттеушілердің методология, зерттеу этикасы, қаржыландыру тарту, қоғамдық сөз сөйлеу, зерттеулерді насихаттау және т.б. тақырыптардағы дағдыларын арттыруға арналған тренингтер мен воркшоптар өткізуге бағытталған», – деп жазылған PaperLab сайтында.","evidence_status":"compiled","evidence_note":"Сформировано из уже импортированного полного текста профиля; точная привязка каждого утверждения к первичным источникам требует отдельной редакционной проверки.","source_url":null,"source_title":null,"quote_evidence":[]},{"heading":"Материалдар мен контекст – 2","content":"PaperLab жобаларының бірі – 2016 жылы маусымда «елдің және аймақтың әлеуметтік, экономикалық және мәдени дамуының ең маңызды тақырыптары бойынша» талқылаулар өткізу үшін құрылған талқылау алаңы. Алаңның мақсаты – «ашық, тәуелсіз талқылауларға жағдай жасау және жас сарапшылардың зерттеу нәтижелерін қоғамға және шешім қабылдаушыларға жеткізу».\n\nАтап айтқанда, алаңда соңғы кезде талқыланған тақырыптардың бірі Қазақстандағы ислам және зайырлылық болды. Пікірталастың мәнін бір ойға сайғыза келсек: елде исламның көптеген және әртүрлі ағымдары болуы керек, билік бейдәстүрлі ағымдардың жақтаушыларына бақылауды бәсеңдетіп, бұрандаларды бұра беруді тоқтатуы қажет.\n\nPaperLab социологтары діни ағымдар санының өсуі олардың барлығы әлеуетті қауіпті дегенді білдірмейді деп есептейді.\n\n«Қазақстанда діни саясаттың дуализмі байқалады – бір жағынан ҚМДБ-ға әкімшілік қолдау, екінші жағынан – дұрыс немесе дәстүрлі ислам деп аталатын шеңберді белгілеу. Оған сыймайтындардың барлығы әлеуетті қауіп ретінде анықталады. Сонымен бірге плюрализм өсуде. Әлеуметтік желілер, түрлі ақпарат көздерінің қолжетімділігі діни сенімдердің әртүрлілігіне ықпал етеді – бұл табиғи процесс. Мұның барлығына мемлекет қалай жауап береді? Секьюритизация арқылы – тәуекел мен қауіп ретінде қабылдау», – деді PaperLab директоры Серік Бейсембаев.\n\nЯғни, қатаң мемлекеттік бақылау сенушілердің діни құқықтарын жиі бұзады. Мысалы, елде мектептерде хиджаб немесе орамал тағуға байланысты даулар басылмай келеді. Тыйымға қарсы ата-аналар балаларын ресейлік онлайн-мектептерге ауыстыруға немесе тегін мектеп білімінің баламасын іздеуге мәжбүр болуда.\n\nPaperLab социологтары нәзік түрде (шын мәнінде – жоқ) дінге мәдениеттің бір бөлігі екенін және сенушілерге «төзімдірек қарау керектігін» меңзейді. Дінтанушы Асылтай Тасболат тіпті «егер мемлекеттік саясат исламды дұрыс және бұрыс деп бөлсе, бұл түрлі діни топтар арасындағы интеграция мен диалогқа кедергі жасайды» деп мәлімдеді.\n\nPaperLab зерттеушісі Анастасия Решетняк Қазақстандағы терроризм қаупі айтарлықтай төмендеді деген ешнәрсемен негізделмеген пікірімен бөлісті. Бәлкім, енді «діни өрістің барлық қатысушысына көбірек сенетін уақыт келді» деп санайды.\n\n«Біз секьюритизация кодтарына азырақ алданып кеттік. Қазақстанның терроризм индексі – 0,000, яғни қаңтар оқиғаларынан басқа, іс жүзінде ешқандай қауіп жоқ. Дегенмен, 20 мың террорист туралы мәселе де барлық деңгейден алынып тасталды. Кім қандай баптармен сотталатынын байқармыз. Мәні – қауіп объективті түрде, соның ішінде жүргізіліп жатқан саясат арқасында төмендеп барады. Мүмкін, көп нәрселер жоғарыдан емес, төменнен басқарылуы керек? Қазір саясат объектісі болып отырған осы діни қауымдастықтардың рөлі жоғары болуы тиіс», – деді Решетняк.\n\nАрабтанушы, «Ақниет» қорының директор орынбасары Замир Төлешев Қазақстанда діни уағыздаушылардың танымалдылығының өсуін есептен шығаруға болмайды деген ой айтты:\n\n«Адам уағыздаумен айналысқанда, ол адамдардың рухани билігін иемденгісі келеді. Оның бұл ісі нәтиже бере бастаған сәтте оны ешкім тоқтата алмайды, оның эгосы өсіп, жамағат одан ықылас күтетіндей, адамдар оны табынатындай, қадір тұтатындай нәрселерді уағыздай бастайды. Ол өзі жамағаттың құлына айналады, себебі жамағат ұнататын нәрсеге қарсы нәрсені уағыздаса, аудиториясын жоғалтады. Ешқандай біліктілігі жоқ кез келген бейкәсіпқойға уағыздауға мүмкіндік берсең, ол өз эгосын өсіріп, қаншама іс тындыра алатын уағыздаушыға айналады! Міне, сіздер айтасыз: барлық ағымдарға қалағандарын уағыздауға мүмкіндік берейік, олардың арасында бейкәсіпқойлар болса да, осылайша олар төзімділікке үйренеді деп. Бұл өте даулы мәселе».\n\nАлайда Серік Бейсембаевтың пікірінше, уағыздаушылардың ашық бәсекелестігі мемлекеттен монополия алған бірнеше діни жетекшіден әрқашан жақсы.\n\n«Бұл бәсекелестік бар елдер бар, және сол жерлерде лаңкестік актілер жасалып жатыр немесе жаулық өсуде деген жағдайды көрмейміз», – деді Бейсембаев.\n\n2022 жылы желтоқсанда «Қазақстан саясатындағы әйел дауыстары» атты пікірталас өтті. Іс-шара «Сіздің дауысыңыз маңызды. Технологиялар арқылы шешім қабылдауға азаматтардың қатысуы» жобасы аясында Еуропалық Одақтың қаржылық қолдауымен өтті.\n\n«Феминита» ЛГБТ-қауымдастығының адам құқықтары қорғаушысы және бірге негіздеушісі Гүлзада Сержанның атап өткеніндей, гендерлік мәселелер бойынша әлемдік рейтингтерде Қазақстан мемлекетті басқарудағы және шешім қабылдау деңгейіндегі әйелдердің төмен өкілдігіне байланысты соңғы орындарда қала бермекте. Алайда әйелдер мен отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссия мүшесі Азиза Шужеева Global Gender Gap рейтингінде Қазақстан соңғы бірнеше жыл ішінде төмендегеннен кейін 80-орыннан 65-орынға көтерілгенін атап өтті. Оның сөзінше, квоталау жүйелері қысқа мерзімді шара болғанына қарамастан, белгілі бір оң нәтиже береді.","evidence_status":"compiled","evidence_note":"Сформировано из уже импортированного полного текста профиля; точная привязка каждого утверждения к первичным источникам требует отдельной редакционной проверки.","source_url":null,"source_title":null,"quote_evidence":[]},{"heading":"Материалдар мен контекст – 3","content":"PaperLab сауалнама-зерттеулер де жүргізеді. Мысалы, олардың бірі 2023 жылы қазан айында PaperLab және MediaNet халықаралық журналистика орталығы тарапынан К. Аденауэр қорының қаржылық қолдауымен ұйымдастырылды. Зерттеу қазақстандық қоғамда қаңтар оқиғаларының қалай қабылданғаны тақырыбына арналды. Деректер жинау үшін 18 жастан асқан қазақстандықтарды телефон арқылы сауалнамалау әдісі қолданылды. Қоңыраулар кездейсоқ таңдама қағидатын сақтау мақсатында кездейсоқ сандар генераторы арқылы жасалған респонденттердің мобильді нөмірлеріне шалынды. Барлығы 1047 адам сауалнамаға қатысты.\n\nСауалнама деректеріне сәйкес, көңіл көншітпейтін нәтиже үшін елдің жоғары басшылығын жауапты деп тек 28% респондент санады, ал наразылықтар өткен қалалардың әкімдерін кінәлі деп тек 5% қазақстандық санады.\n\nЕң жоғары мақұлданған әрекет (65%) – әкімдердің наразылыққа шыққандармен келіссөз жүргізу үшін алдарына шығуы болды. Қаңтар оқиғалары кезінде бұл жеті өңірде байқалды: Алматы, Маңғыстау, Атырау, Ақтөбе (Ақтөбе қаласының әкімі), Батыс Қазақстан, Жамбыл және Қызылорда облыстарында.\n\nАйтпақшы, зерттеулер мен сауалнамалар туралы сөз қозғасақ. Бейсембаев мырза Иррада Бельфермен бірге «PikirLab» ЖШС-тің құрылтайшысы; серіктестікті Салтанат Оразбекова басқарады. Серіктестік 2023 жылы шілдеде тіркелген және әзірге 15 мың теңгеден сәл астам салық төледі.\n\nЖШС-тің негізгі қызмет түрлері ретінде нарық конъюнктурасын зерттеу және қоғамдық пікірді зерделеу, сондай-ақ басқа топтамаларға кірмейтін қоғамдық және гуманитарлық ғылымдар саласындағы зерттеулер мен тәжірибелік-конструкторлық әзірлемелер көрсетілген.\n\nКомпанияның өз сайты да бар, онда «PikirLab» – адамдарға «өз пікірімен бөлісуге, шешім қабылдауға ықпал етуге және қосымша табыс табуға» көмектесетін тәуелсіз қазақстандық қоғамдық пікір сауалнамалары платформасы екені айтылады.\n\nШынында да, платформа иелері сауалнамалардан табыс табуды ұсынады. Ол үшін пайдаланушыларға үш қарапайым қадамды орындау керек: сайтта тіркелу, сауалнамадан өту және ақшасын алу. «Сәлемдесу сауалнамасы» деп аталатынды өткені үшін 150 балл, ал платформаға шақырылған әр дос үшін 100 реферал балл алуға болады.\n\nОрта есеппен пайдаланушы өткен әр сауалнама үшін 100 балл және одан жоғары табыс таба алады. Әр сауалнаманың құны сұрақтар санына, күрделілігіне және тапсырыс берушіге байланысты әртүрлі болуы мүмкін. «Платформа негізгі табыс көзіне айналмайды, бірақ ешнәрсеге міндеттемейтін қосымша табыстың тамаша көзіне айнала алады», – деп тұжырымдайды әзірлеме авторлары.\n\nЖинақталған балдарды телефон балансына немесе қазақстандық банктердің кез келген банк картасына 1 балл = 1 теңге бағамымен шығаруға болады. Ақша бірнеше күн ішінде түседі.","evidence_status":"compiled","evidence_note":"Сформировано из уже импортированного полного текста профиля; точная привязка каждого утверждения к первичным источникам требует отдельной редакционной проверки.","source_url":null,"source_title":null,"quote_evidence":[]},{"heading":"Материалдар мен контекст – 4","content":"Иррада Бельфер (ол сондай-ақ – Бобкова Ирина Анатольевна) Тоқмәди Малика Амангелдіқызымен бірге Павлодарда тіркелген және мүгедектер үшін қолжетімді орта мәселелерімен айналысатын «Tandau» қоғамдық қорына тікелей қатысы бар. Тоқмәди бұл ҮЕҰ-да құрылтайшы, ал Бельфер-Бобкова – жетекші болып табылады. Айта кетерлігі, өз кезінде Иррада/Ирина «Сорос-Қазақстан» қоры ұйымдастырып, қаржыландырған «Адам құқықтары қорғаушыларының жаңа буыны» жобасының түлегі болған.\n\nPaperLab мысалында жеке алынған үкіметтік емес ұйымның өз айналасында шағын, бірақ өте тиімді экожүйелерді қаншалықты оңай жасай алатынын көруге болады. Орталық директоры Серік Бейсембаевтың артында оны ҮЕҰ мен сол мәшһүр азаматтық секторды жүйеге кіріктіруге және кіріктіре білуге үйреткен тамаша мектеп бар деп ойлаймыз.\n\nБейсембаев 2005 жылы әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетін «социология» мамандығы бойынша бітірді. 2014 жылы қарашадан 2015 жылы ақпанға дейін «Болашақ» бағдарламасы бойынша Джордж Вашингтон университетінде халықаралық қатынастар және Орталық Азияның даму мәселелері бойынша семинарлар мен дәрістерді қамтитын ғылыми тағылымдамадан өтті. 2014 жылы сәуірден 2015 жылы мамырға дейін АҚШ-та «Сорос-Қазақстан» қорының Policy Analysis жүргізу бойынша (жас мемлекеттік саясат зерттеушілеріне арналған жоба аясында) аналитикалық мәтіндер жазу, зерттеуді таныстыру, инфографика жасау, публицистикалық мақала жазу тренингтерін қамтитын тренингтер мен семинарлар сериясынан өтті. 2015 жылы тамыздан 2016 жылы қаңтарға дейін АҚШ-тағы Джордж Вашингтон университетінде Central Asian Program аясында Academic Writing, Communication курстарын, халықаралық донорлардың гранттарын жазу (Grant Proposal) бойынша дәрістерді, зерттеу этикасы бойынша онлайн-сабақтарды (Responsible Conduct of Research) қамтитын ғылыми тағылымдамадан өтті.\n\n2017 жылы тамыздан бастап Бейсембаев PaperLab зерттеу орталығын басқарады. Алайда осы уақыт ішінде USAID қолдауымен CASSS (Central Asia Support for Stable Societies) өңірлік жобасының бағдарламалық үйлестірушісі және ҚР Тұңғыш Президенті Қорының жанындағы Әлемдік экономика және саясат институтының ішкі саяси және әлеуметтік зерттеулер бағдарламасының жетекшісі болып та үлгерді.\n\nБейсембаев бірқатар зерттеу авторы. Мысалы, 2016 жылы Джордж Вашингтон университеті базасында «Religious extremism in Kazakhstan: between crime and Jihad» жобасын жариялады, 2015 жылы «Сорос-Қазақстан» қорының қолдауымен «Қазіргі саясат контексіндегі қазақ ұлтшылдығы феномені: терістеуден түсінуге» атты зерттеме шықты, ал 2013 жылы Фридрих Эберт қорының қолдауымен қоғамдық-саяси бағыттағы қазақтілді сайттарға контент-талдау жасалды.\n\nМалика Тоқмәдидің де кем түспейтін өмірбаяны бар:\n\nБілімі\n\n2021 – 2024 | Лондон, Ұлыбритания Лондон университеті колледжі (UCL), Славян және Шығыс Еуропа зерттеулері мектебі MPhil/PhD үміткері\n\n2012 – 2013 | Женева, Швейцария Женева университетінің жаһандық зерттеулер институты / Женева қауіпсіздік саясатын зерттеу орталығы Магистр, Халықаралық және еуропалық қауіпсіздік\n\n2011 – 2012 | Бішкек, Қырғызстан Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымының академиясы (ЕҚЫҰ академиясы) Магистр, Орталық Азиядағы саясаттану және қауіпсіздік\n\n2008 – 2011 | Астана, Қазақстан Қазақстан экономика, қаржы және халықаралық сауда университеті Бакалавр, Менеджмент және бизнес\n\nҚосымша білімі\n\n2016 жылғы 18–24 сәуір | Бішкек, Қырғызстан Халықаралық саясаттық мақала жазу семинары ЕҚЫҰ академиясы\n\n2015 жылғы 21–28 маусым | қашықтықтан «Гуманитарлық зерттеулерді жауапты жүргізу» онлайн-курсы, «Бірлескен институционалдық тренинг» бастамасы (CITI Program), Майами университеті\n\n2011 жылғы тамыз – 2012 жылғы қыркүйек | Ыстықкөл, Қырғызстан «Орталық Азиядағы бағдарламалардың әсерін бағалау әдістері» халықаралық жазғы мектебі, Стокгольм халықаралық бейбітшілік зерттеулері институты (SIPRI), Орталық Азия университеті (ОАУ), БҰҰ университеті (UNU-MERIT)\n\n2014 жылғы қыркүйек – желтоқсан | қашықтықтан «Тұрақты даму» онлайн-курсы, Колумбия университеті\n\n2014 жылғы 21 маусым – 1 тамыз | Осло, Норвегия Халықаралық жазғы мектеп, «Энергетика және тұрақты даму» курсы\n\n2013 жылғы 7 маусым | Женева, Швейцария XXVII Халықаралық қауіпсіздік саясаты тренингі (ITC), Женева қауіпсіздік саясатын зерттеу орталығы\n\nЖұмыс тәжірибесі\n\n2016 жылғы наурыз – қазіргі уақытқа дейін «PaperLab» қоғамдық қоры, Астана, Қазақстан Ғылыми қызметкер, бірге негіздеуші\n\n2018 жылғы ақпан – 2020 Халықаралық саяси адвокация орталығы (ICPA), Берлин, Германия Жоба үйлестірушісі\n\n2020 жылғы ақпан – шілде Дүниежүзілік банк, Қазақстандағы ел кеңсесі, Астана, Қазақстан Кеңесші\n\n2017 жылғы ақпан – 2018 жылғы ақпан Халықаралық көші-қон ұйымы (ХКҰ), БҰҰ-ның көші-қон жөніндегі агенттігі, Астана, Қазақстан Жобаларды әзірлеуші / Көмекші\n\n2015 жылғы тамыз – 2016 жылғы қаңтар Джордж Вашингтон университеті, Вашингтон, АҚШ Еуропалық, ресейлік және еуразиялық зерттеулер институтының шақырылған ғылыми қызметкері\n\n2012 жылғы мамыр – тамыз Норвегияның халықаралық қатынастар институты (NUPI), Осло, Норвегия Еуразиялық зерттеулер департаментінің тағылымдамашысы\n\nPaperLab әзірше өзін ауқымды зерттеу орталығы ретінде танытпайды (бұл ҮЕҰ таратып жүрген нарративтер тым қарабайыр және тура мағыналы), алайда бұл қоғамдық қордың «қазақстандық демократияның бесігі» ретіндегі әлеуеті айқын байқалады. Сол сияқты Бейсембаев пен оның әріптестерінің бұл әлеуетті ашып көрсете алмай қалу ықтималдығы да жоқ емес.","evidence_status":"compiled","evidence_note":"Сформировано из уже импортированного полного текста профиля; точная привязка каждого утверждения к первичным источникам требует отдельной редакционной проверки.","source_url":null,"source_title":null,"quote_evidence":[]}],"claims":[],"statements":[],"statement_context":{"schema":"qazpolit.statement-context.v1","groups":[],"policy":"Different published values remain visible with source and time context. Overlap or an explicit contradicts stance does not determine which value is true."},"documents":[],"events":[],"relationships":[],"references":[],"mentions":[]}