{"schema":"qazpolit.research-bundle.v1","exported_at":"2026-08-18T07:07:16.265922+00:00","canonical_url":"https://qazpolit.com/kz/yuristy/suleymanov-zhangeldy","identity":{"slug":"suleymanov-zhangeldy","title":"Сүлейменов Жангелді Тимергалиевич","entity_type":"person","entity_type_label":"Тұлға","category_slug":"yuristy","category_name":"Заңгерлер","display_summary":"","updated_at":"2026-03-14T20:31:27.391179"},"aliases":[{"alias":"kzsuleymanov-zhangeldy","lang":null,"alias_type":"legacy_slug","is_primary":false},{"alias":"rusuleymanov-zhangeldy","lang":null,"alias_type":"legacy_slug","is_primary":false}],"identifiers":[{"scheme":"qazpolit","value":"suleymanov-zhangeldy","is_primary":true}],"sections":[{"heading":"Материалдар мен контекст – 1","content":"Қазақстанның Бірыңғай жинақтаушы қоры Сүлейменовтың ерекше ықыласына ие. 2019 жылдың қыркүйегінде Сүлейменов өзінің Фейсбуктегі парақшасында БЖЗҚ қызметкерлерінің күн сайын қанша метр дәретхана қағазын пайдаланатынын есептеді.\n\nОның айтуынша, күніне 96,3 орам қағаз жұмсалады. 2019 жылы БЖЗҚ үшін қанша дәретхана қағазы сатып алынғаны туралы бастапқы деректерді адвокат ведомствоның басқарушы директоры Мәулен Өтеғұловтан алды.\n\n«БЖЗҚ-ның 2019 жылға арналған сатып алу жоспарында 24 000 орама дәретхана қағазын сатып алу көзделген, бір орама қағазда 23 метр қағаз жаймасы бар. Нарықта 23 метр, 36 м, 54 м, 56 м және одан да ұзын түрлі қағаз орамдары бар.\n\nДәретхана қағазы орамдарының саны ішкі нормативтер негізінде, орталық аппарат қызметкерлерінің, сондай-ақ қорға келушілердің: клиенттердің (салымшылардың), БЖЗҚ үшін тауарлар, жұмыстар мен қызметтерді жеткізушілердің штаттық санын ескере отырып есептелді», – деп жазды Өтеғұлов өзінің Фейсбук-парақшасында.\n\nСүлейменов сатып алынған орамдардың санын биылғы жұмыс күндерінің санына бөлді (249). Нәтижесінде, БЖЗҚ қызметкерлері күніне 96,3 орама дәретхана қағазын пайдаланатыны белгілі болды.\n\n«Орамда 23 метр, яғни БЖЗҚ-лықтар күніне 2214 метрмен сүртінеді. Немесе күніне 5,1 метр бір адамға кетеді. Онда да, егер қызметкер күнделікті үлкен дәретке баратын болса. Егер демалыстар, ауруына байланысты демалыстар, іссапарларды қоссақ, шамамен 6 метр шығады», – деп жазды Сүлейменов.\n\nАдвокат ведомствоның жарнама мен маркетингке жұмсайтын шығындары туралы да айтты. Өтеғұлов өз жазбасында БЖЗҚ-ның 2018 жылғы есебінде «Ақпараттық қызметтер» бабы бойынша шығындар 277 318 000 тг құрағанын атап өтті.\n\n«Жарнама мен маркетинг шығындары» термині «БЖЗҚ» АҚ-ның 2018 жылғы аудиттелген қаржылық есептілігінен алынған. Бұл есеп Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына (ХҚЕС) сәйкес жасалған және «Делойт» (Deloitte) халықаралық аудиторлық компаниясымен расталған.\n\nХҚЕС стандарттары қызмет түріне қарамастан аудиттелетін компаниялардың шығындар түрлерінің стандартталған атауларын білдіреді. БЖЗҚ-ның ресми қаржылық құжаттарында: Қордың даму жоспары мен бюджетінде осы шығындардың басқа атауы көрсетілген: «Ақпараттық қызметтер»\", – деп жазды Өтеғұлов.\n\nБұған жауап ретінде Жангелді Сүлейменов аудиторлық компания шығындардың атауын өзгерте алмайтынын, ал егер солай жасаса, ережелерді өрескел бұзғанын атап өтті.\n\n«БЖЗҚ есепті мұндай түрде қабылдауға тиіс емес. Сондықтан Өтеғұлов не жазып отырғанын түсінбейді», – деп атап өтті Сүлейменов.\n\nСонымен қатар, адвокат Мәулен Өтеғұловқа бірнеше сұрақ қойғанын және олардың тек екеуіне ғана жауап алғанын атап өтті. Сүлейменов сондай-ақ БЖЗҚ не үшін әрқайсы 5000 тг күнделік сатып алғанын, 2018 жылға ай сайын ведомство басшылығына 2,2 млн тг, ал қалған қызметкерлерге 400 000 тг жалақы не үшін төлегенін білгісі келді.\n\nСондай-ақ, ол өткен жылғы 306 млн тг сома тұратын «өзге де шығыстар» деген не және БЖЗҚ 2018 жылғы аудиторлық есептің орнына неліктен аудиторлық қорытындыны қабылдағанын сұрады. Сонымен қатар, оны неге тек орталық аппаратта 434 адам жұмыс істейтінін қызықтырды.\n\nБірақ адвокат мұнымен тоқтаған жоқ. 2021 жылдың ақпанында Жангелді Сүлейменов аудит үшін БЖЗҚ-ны сотқа бергені белгілі болды, оның пікірінше, аудитор-компания оны сапасыз жүргізген. Жангелді Сүлейменов өз парақшасында есепте зейнетақы активтерінің бухгалтерлік есебінің дұрыстығы туралы қорытынды жоқ, сондай-ақ бухгалтерлік баланс аудиттелмеген деп мәлімдеді.\n\n«Мен БЖЗҚ-ны біздің зейнетақы жинақтарымызды сапасыз аудиттегені үшін ақша төлегені үшін сотқа бердім. Аудитті жүргізген – „Делойт“ және есепте екі өрескел қате бар. Бірінші: біздің жинақтарымыздың бухгалтерлік есебін жүргізу бағаланбаған. Екінші: бухгалтерлік балансты тексермеген», – деді Жангелді Сүлейменов.\n\nСондай-ақ, ол соттың алғашқы отырысы өткенін хабарлады. Алайда, адвокаттың айтуынша, БЖЗҚ өкілдері ол жерге келмеген. Зейнетақы қоры журналистерге техникалық проблемаларға байланысты ғана отырысқа қатыса алмайтындарын айтқан.\n\n«Сот белгілеген уақытта Қор өкілдері online-режимде байланыста болды. Алайда, қорға байланыссыз техникалық себептер бойынша қор өкілдері сот отырысына қосылмаған, бұл туралы процеске қатысушылардың барлығы хабардар болды.\n\nОсыған байланысты сот отырысы 2021 жылдың 10 ақпанына кейінге қалдырылды. Бұл ретте қор талап арызға пікірді уақтылы ұсынды және өтініш берушінің онымен танысуға мүмкіндігі бар.\n\nОсылайша, Ж. Т. Сүлейменов мырзаның 2021 жылғы 2 ақпандағы сот отырысында Қордың қатыспағаны туралы айтқан сөздері шындыққа жанаспайды», – деп хабарлады БЖЗҚ баспасөз қызметі.\n\nСондай-ақ, БЖЗҚ-да Алматы қаласы Бостандық аудандық сотының 2020 жылғы 8 қаңтардағы шешімімен Жангелді Сүлейменовтың 2018 жылғы аудит бойынша арыз талаптарын қанағаттандырудан бас тартқанын еске салды. Оның шешіміне апелляциялық тәртіппен шағым жасалған жоқ және 2020 жылғы 17 ақпанда заңды күшіне енді.","evidence_status":"compiled","evidence_note":"Сформировано из уже импортированного полного текста профиля; точная привязка каждого утверждения к первичным источникам требует отдельной редакционной проверки.","source_url":null,"source_title":null,"quote_evidence":[]},{"heading":"Материалдар мен контекст – 2","content":"2019 жылдың тамыз айында Жангелді Сүлейменов «қауіпсіздік сертификатын» орнату ұсынысымен SMS-хабарлама жіберген ұялы байланыс операторына сот ісін қозғады. 6 тамызда Алматының Бостандық аудандық сотында алдын ала тыңдау бар болғаны бес минутқа созылды. Талапкер оған қатыспады, өйткені сотқа келген оның өкілі Станислав Лопатиннің айтуынша, ол қазір қалада жоқ.\n\nЖауапкер – «КаР-Тел» (Beeline) компаниясы – соттан істі қарауды Нұр-Сұлтан қаласына ауыстыруды сұрады, мұны компанияның бас кеңсесі астанада орналасқандығымен түсіндірді.\n\nТалапта Сүлейменов ұялы байланыс және Интернетке қол жеткізу қызметін ұсынатын оператор «қауіпсіздік сертификатын» орнату туралы талабы заңсыз деп жазды. Жауапкердің талап арызға берген пікірінде компания тек бекітілген ережелерді орындайтындықтан, тиісті жауапкер емес, соттан талап арызды толық көлемде қабылдамауды сұрады.\n\nТалап мынадан басталған: 2019 жылғы шілдеден бастап қазақстандық байланыс операторлары пайдаланушыларға бұл құрал болмаған жағдайда онлайн-ресурстарға қол жеткізудегі ықтимал проблемалар туындауы мүмкін екенін ескертіп, интернетке шығатын құрылғыларға сертификаттар орнату туралы хабарламалар жіберді. Елордада өз құрылғыларына «қауіпсіздік сертификатын» жүктемеген пайдаланушылар әртүрлі интернет-қызметтерге қол жеткізудегі қиындықтарды атап өтті.\n\nСертификаттың ресми атауы – QazNet Trust Network. Қазақстандық билік түпкі сертификат кибершабуылдар мен заңсыз контенттен қорғаудың құралы болады деп мәлімдеді, ал батыс зерттеушілері мен құқық қорғаушылары құралды қадағалау және кибер цензура тәсілі деп атады.\n\nКөп ұзамай Қазақстанның Ұлттық қауіпсіздік комитеті қауіпсіздік сертификатын қолдануды тестілеу сәтті аяқталғанын хабарлады. Хабарламада «нәтижесінде кибер- және ақпараттық кеңістікте киберқауіптердің алдын алу жүйесі құрылды» делінген. Сондай-ақ, ҰҚК хабарламасында Ұлттық ақпараттық қауіпсіздікті үйлестіру орталығы тек шілдеде ғана вирустық белсенділіктің 8 млн астам фактісін және мемлекеттік органдар мен жеке компанияларға қатысты 130 мың кибершабуылдарды анықтағаны, бірқатар мемлекеттік органдарға қатысты кибершабуыл фактілері анықталды деп айтылған.\n\nҚР президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың тапсырмасы бойынша өткізілген тестілеу 7 тамыздан бастап ресми түрде тоқтатылатыны, ал сертификатты орнатқан қазақстандықтар оны алып тастай алатыны, өйткені оны пайдаланудың қажеті жоқ екені хабарланды.\n\nАдвокаттың топ идеялары\n\n2016 жылдың сәуір айында Жангелді Сүлейменов өзінің әлеуметтік желілердегі парақшасында әлеуметтік желілерге екі айға тыйым салуды ұсынды.\n\n«Осы уақыт ішінде әлеуметтік желілерді реттеудің Заңын немесе ережесін әзірлеу қажет. Мысалы, жұмыс уақытында әлеуметтік желілерге тыйым салу, жалған ақпарат үшін жауапкершілік, лақап аттарды пайдалануға тыйым салу, балаларға әлеуметтік желілерге кіруге тыйым салу және тағы басқа», – деп жазды адвокат.\n\n«Темекі шегумен күресу өте қиын. Темекі қорабындағы қорқынышты фотосуреттер темекі шегушілерді тоқтата алмайды және менің ойымша, тек экономикалық әдістер темекі шегумен күресуге көмектеседі. Өйткені, бұл темекі шегушілердің өздеріне ғана емес, айналасындағы адамдарға да зиян тигізеді. Сондай-ақ темекі шегу жазатайым оқиғалардың себебі болып табылады: тұрғын үйлердегі, кеңселердегі және қонақ үйлердегі өрттер. Немесе, мысалы, жүргізушінің темекісі құлап қалып, ол соған алаңдаймын деп апат болады. Темекі шегумен күресу керек.\n\nМен ұсынған әдіс өте қарапайым. Темекі шегушілерге тегін медициналық көмек көрсетуге шектеу/тыйым салу керек, бірақ барлық жағдайларда емес, тек темекі шегуден туындаған ауруларға қатысты. Менің ойымша, бұл әділетті. Неліктен мемлекет салық төлеушілердің қаражатын өзіне саналы және қасақана зиян келтіретін адамға беруі керек? Сонда ғана адам түсінеді», – деді адвокат журналистерге берген сұхбатында.\n\n«Сот екі себепке байланысты менің өтінішімді қайтарды. Мен жауапкер компанияның мекен-жайы мен телефон нөмірлерін көрсетпедім. Бірақ талап-арызда компанияның мекен-жайы бар және азаматтық іс жүргізу кодексіне сәйкес телефон нөмірін көрсету міндетті емес. Егер телефон нөмірі көрсетілмесе, онда бұл талапты қайтару үшін негіз болмайды.\n\nСосын сот менің Қазақстанда шетелдік тұлғаларға талап қоя алмайтыныма сілтеме жасап отыр. Бірақ заңда ар-намысты қорғау жөніндегі істерді, яғни қазақстандықтардың талап-арыздарын Қазақстанда қарауға міндетті екендігі анық жазылған. Бұл жерде мәселе Боратта емес, заңсыздықтың қаншалықты етек жайып кеткендігінде», – деді заңгер.","evidence_status":"compiled","evidence_note":"Сформировано из уже импортированного полного текста профиля; точная привязка каждого утверждения к первичным источникам требует отдельной редакционной проверки.","source_url":null,"source_title":null,"quote_evidence":[]}],"claims":[],"statements":[],"statement_context":{"schema":"qazpolit.statement-context.v1","groups":[],"policy":"Different published values remain visible with source and time context. Overlap or an explicit contradicts stance does not determine which value is true."},"documents":[],"events":[],"relationships":[],"references":[{"url":"https://www.finreg.kz/index.cfm?docid=3227&switch=russian&view=organization&id=1819","title":"членом совета директоров","publisher":"finreg.kz","published_date":null,"ref_type":"article"},{"url":"https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1366521310165641&id=100004233549130","title":"подсчитал","publisher":"facebook.com","published_date":null,"ref_type":"social"}],"mentions":[{"media_item_id":825,"content_hash":"9ddf16361090d72cc11bd4189114dd9ca6b0e43064ab3d8697dbf140fd8fec6d","title":"подсчитал","excerpt":"подсчитал","url":"https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1366521310165641&id=100004233549130","publisher":"facebook.com","author":null,"platform":"web","media_type":"article","language":null,"collected_at":"2026-07-14T16:31:58.904240","sentiment":null,"reach":null,"match_confidence":1.0,"matched_alias":null,"match_field":"reference","match_method":"curated-reference","match_policy":"reviewed-profile-reference-v1","occurrences":1,"source_platform":"qazpolit_reference","is_repost":false,"evidence_receipt":{"schema":"qazpolit.evidence-receipt.v1","kind":"media_mention","evidence_state":"sourced","source":{"url":"https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1366521310165641&id=100004233549130","title":"подсчитал","publisher":"facebook.com","published_date":null,"archive_url":null},"capture":{"captured_at":"2026-07-14T16:31:58.904240","checksum":null,"archive_url":null},"locator":null},"syndication_cluster_id":"hash:9ddf16361090d72cc11bd4189114dd9ca6b0e43064ab3d8697dbf140fd8fec6d","syndication_count":1,"syndication_publishers":["facebook.com"],"syndication_member_ids":["825"],"cluster_basis":"declared_original","date":null,"date_status":"undated","confidence_tier":"high","published_at_iso":null,"latest_activity_at_iso":null},{"media_item_id":824,"content_hash":"bb7612904abeefb4819d4e60c7cc6a6bdc838a88d953ca2f8e1619939d0d2934","title":"членом совета директоров","excerpt":"членом совета директоров","url":"https://www.finreg.kz/index.cfm?docid=3227&switch=russian&view=organization&id=1819","publisher":"finreg.kz","author":null,"platform":"web","media_type":"article","language":null,"collected_at":"2026-07-14T16:31:58.904240","sentiment":null,"reach":null,"match_confidence":1.0,"matched_alias":null,"match_field":"reference","match_method":"curated-reference","match_policy":"reviewed-profile-reference-v1","occurrences":1,"source_platform":"qazpolit_reference","is_repost":false,"evidence_receipt":{"schema":"qazpolit.evidence-receipt.v1","kind":"media_mention","evidence_state":"sourced","source":{"url":"https://www.finreg.kz/index.cfm?docid=3227&switch=russian&view=organization&id=1819","title":"членом совета директоров","publisher":"finreg.kz","published_date":null,"archive_url":null},"capture":{"captured_at":"2026-07-14T16:31:58.904240","checksum":null,"archive_url":null},"locator":null},"syndication_cluster_id":"hash:bb7612904abeefb4819d4e60c7cc6a6bdc838a88d953ca2f8e1619939d0d2934","syndication_count":1,"syndication_publishers":["finreg.kz"],"syndication_member_ids":["824"],"cluster_basis":"declared_original","date":null,"date_status":"undated","confidence_tier":"high","published_at_iso":null,"latest_activity_at_iso":null}]}