Әшім Айсана Ғалиқызы

Этикалық стандарттар бойынша The Village барлық жарнамалық материалын белгілейді және ешқашан жасырын жарнамалар мен пресс-релиздер орналастырылмайды. Дәл осындай ережелер әлеуметтік желілерге де қолданылады.

Басқа этикалық стандарттардың ішінде: қызметкерлер редакцияға 200 еуродан, бір адамға 100 еуродан артық сыйлық алмайды, баспасөз турларына бармауға тырысады, егер бұл қажет болмаса, сапалы журналистика стандарттарын басшылыққа алады – мүмкіндігінше объективті, жанашыр, шыншыл, адал болу. Бізде мұның бәрі жазылған.

Ойлау деңгейін көтеру

Айсана Әшім өзінің кәсіби қызметінде «бірнеше мықты жерде» тағылымдамадан өтуге ерекше орын береді. Ол іріктеуден өтіп, түрлі бағдарламалар мен тренингтерге барған.

Айсана Әшім үшін ең маңызды тәжірибелердің бірі «Медузада» болды.

«Мен Ригада үш апта тұрдым, күн сайын редакцияға барып, түрлі бөлімдерде жұмыс істедім. Бұл керемет тәжірибе болды! Бастапқыда мен журналистерге көмектесіп, үйге келгенде ғана үлкен материал жазамын деп жоспарланған болатынмын. Бірақ мен сол жерде жаза бастадым. Тағылымдама кезінде менде үш материал және бірнеше жаңалық шықты.

Тағы бір маңызды тағылымдама – АҚШ-та бір айға созылған Digital Communication Network. Бұл бағдарлама үшін жылына екі рет әлемнің әр елінен 15 көшбасшы, бір елден – бір адам таңдалады. Мен қатаң іріктеуден өтіп, бағдарламаға 2018 жылдың күзінде қатыстым. Бұл өте бай және пайдалы тәжірибе болды! Бір ай ішінде достармен АҚШ-тың төрт қаласына барып үлгердік: Остинде біз ONA конференциясына қатыстық, онда ең үздік америкалық медиа өкілдері сөз сөйледі; Нью-Йоркте мен lifestyle-басылымдарында бір апталық тағылымдамадан өттім; Финиксте біз Cronkite Journalism мектебінде тренингтер мен дәрістерге қатыстық; Вашингтонда біз алған барлық тәжірибені талқыладық», – деп еске алды Әшім.

АҚШ-та, Әшімнің айтуынша, ол «ойлау мен іс-әрекеттің ауқымын» ашқан. Дәл сол жерде білім беру алаңын – Masa құру идеясы келіпті.

БАҚ сайтында айтылғандай, masa. media – Қазақстанның саяси, құқықтық және заңнамалық жүйесін түсіндіретін қазақ және орыс тілдеріндегі басылым.

Оның міндеті – Қазақстанның жарқын болашағы үшін жас ұрпақты тәрбиелеу және көзін ашу.

«Біз саясаткерлердің шатастыратын тілде сөйлеуінен және оларды мүмкіндігінше аз адамдар түсінгісі келетіндігінен шаршадық. Біз жастарды саясатқа тек сөзбен ғана тартудан шаршадық. Біз еліміздегі заңсыздыққа, құқықбұзушылыққа және озбырлыққа қарсы тұрудан шаршадық.

Біз қалқан мен қару-жарақ алғымыз келеді – ол біздің білім. Біздің өз құқықтарымызды білу керемет, прогрессивті және өмірлік маңызы бар ұрпақ болғымыз келеді. Біз пікірталастар мен талқылаулар құрып, айналада болып жатқан оқиғаларға әсер еткіміз келеді», – делінген сайтта.

Басылымның мақсаты – құқықтар мен заңдарды ерлі-зайыптылар арасында, таңғы ас кезінде, кешкі серуенде және достық әңгімелерде қызу талқылап, содан кейін өмірде қолдану. Мұны істеу үшін Қазақстанның барлық азаматы – айтишниктер, курьерлер, аспаздар, студенттер, сәулетшілер, үй шаруасындағы әйелдер, бизнесмендер, такси жүргізушілері, музыканттар, блогерлер және басқалар.

Masa аудиториясының өзегі – 14 жастан 35 жасқа дейінгі азаматтар.

«Айыппұлды қалай жоюға болады? Жақсы адвокатты қалай табуға болады? Көшеде полиция қызметкері тоқтаса не істеу керек? Нәтиже беретін өтінішті қалай іске қосуға болады? YouTube-те кімге жазылу керек? Неліктен саяси мемуарлар жасалады? Қалай ерікті болуға болады? Мұның бәрін және тағы басқаларын бізбен бірге білесіз», – деп уәде етеді masa.

Сосын былай деп жазылған: «Біз масалар сияқты құлағыңызда ызыңдаймыз».

Masa-ның барлық қызметкері құлақтың түбінде ызыңдауды үйреніп алды. Мысалы, бас редактор Виктория Русакова. Ол «Сорос-Қазақстан» Қоры ұйымдастырған түрлі іс-шараға қатысып қана қоймай, ҚЖАҚ-тың бұрынғы қызметкері.

Masa негізін қалаушы – Әсем Жәпішева, «Оян, Қазақстан» қозғалысының қатысушысы және «Сорос-Қазақстан» қорының грант алушысы. Қазіргі уақытта СҚҚ қаржыландыратын «Гиперборей» жобасының қатысушысы.

2021 жылдың мамыр айында Айсана Әшім «кішкентай қыздарға, қыздарға және әйелдерге арналған» Batyr Jamal тәуелсіз медиасын іске қосты.

«Қазақстанда Batyr Jamal басылымы – құқық, қауіпсіздік және өзін-өзі бағалауға баса назар аудара отырып, кішкентай қыздарға, қыздар мен әйелдерге арналған тәуелсіз білім беру медиасы іске қосылды. Басылым материалдарды қазақ және орыс тілдерінде жариялайды және негізінен тек Instagram және Telegram әлеуметтік желілерінде ғана бар», – делінген жоба авторларының хабарламасында.

Онда медиа 8 наурызда, әйелдердің өз құқықтары үшін халықаралық күрес күні ашылғаны жазылған. Екі ай ішінде 60-тан астам материал жарық көрді.

Әшімнен басқа, командада танымал фемактивистер және журналисттер Фариза Оспан, Мира Оңғарова, Арина Осиновская, Мәдина Дәуітова және Ксения Михайлова жұмыс істейді.

«Батыр Жамал – Қазақстандағы әрбір ержүрек және еркін қыздың, бойжеткен мен әйелдің дауысы. Жамал бейнесі атақты Міржақып Дулатовтың „Бақытсыз Жамал“ (қазақ тілінен аударғанда – „Несчастная Жамал“) романының кейіпкерінен шабыт алған. Біз Жамалдың бейнесін біздің еліміздегі кезекті ұрып-соғылған, зорланған, қаза тапқан әйел туралы шексіз жаңалықтардан көреміз. Біз мұндай әлемде өмір сүруге келіспейміз. Біз барлық әйелдің өз өміріне, таңдауына және бостандығына құқығы бар екенін білеміз. Сондықтан біздің түсінігімізде Жамал енді Бақытсыз емес, ол – Батыр! Батыр Жамал зорлық-зомбылыққа, заңсыздыққа, озбырлыққа қарсы тұрады, ту көтереді, өзін жақсы көреді, білім мен әділеттілікке сенеді, стереотиптерге сенбейді, барлық құқыққа ие және сыртқы әлемге оның дауысын, жеке басын және құндылығын өшіруге мүмкіндік бермейді. Batyr Jamal-дың мақсаты – елдегі заңсыздық пен теңсіздікті ашып қана қоймай, біліммен қаруландыру, ой-өрісін кеңейту және өзіне деген сенімділікті нығайту үшін терминдермен, жағдайлармен және әңгімелермен танысу және түсіну, содан кейін аудиторияға айту», – деді Айсана Әшім.

Batyr Jamal «кішкентай қыздарға, қыздарға және әйелдерге» қандай контент ұсынады? Мұнда тақырыптардың қысқаша тізімі берілген:

АҚШ-та түсік түсіру құқығы шектелгеннен кейін вазэктомияға сұраныс артты.

«Әйел» және «тісті» мүшеқаптар.

Егер олар баласын мастурбациядан кейін тапса, ата-аналар не істеуі керек.

ЛГБТ құқықтары үшін күрес тарихы

Менструальдық кедейлік. Бұл не және етеккір адамдарының құқықтары қалай бұзылады.

Кішкентай қыздар, қыздар және әйелдерді зорлау және өлтіру туралы көптеген жаңалық.

2022 жылдың 3 тамызында Алматы қаласындағы Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театрының ғимаратында «мені ескерту үшін ұр» деген жазуы бар плакат ілінді.

Бұл «оқиғаны» жариялаған жалғыз БАҚ – Batyr Jamal (егер, әрине, Batyr Jamal-ды БАҚ деп атауға болса). Ондағы плакаттағы жазу – бұл Қазақстандағы тәжірибеге сілтеме, «отбасылық-тұрмыстық зорлық-зомбылық кезінде агрессорға тек ескерту жасалады» деп нақтыланған. Плакаттың өзі және ондағы жазба «жерден» өте түсініксіз және нашар көрінетінін ескерсек, бұл «акцияның» барлығы Batyr Jamal тікелей қызметкерлерінің жұмысының нәтижесі деп болжай аламыз.

Бір қызығы, Айсана Әшімнің БАҚ-тарының бірде-бір сайтында құрылтайшылар да, лицензия нөмірі де көрсетілмеген, бұл қазақстандық заңнаманы тікелей бұзу болып саналады.